Facebook live: op naar een nieuwe journalistieke ethiek?

Nieuwe media brachten op korte tijd heel wat veranderingen in het journalistieke landschap teweeg. Maar vragen deze veranderingen ook voor een nieuwe journalistieke ethiek? Sommigen beweerden van wel, anderen beweerden dat traditionele ethische codes ook in deze gewijzigde omstandigheden zouden moeten volstaan. Tot vorige maand, toen de facebook-uitzending die de moord op een Amerikaanse zwarte man op facebook hier in één klap verandering in bracht.

 Facebook live is een functie van de sociale netwerksite facebook die het voor gebruikers mogelijk maakt om niet enkel hun gedachten, foto’s en video’s te delen, maar ook om live video uit te zenden. De nieuwe toepassing was eerder al beschikbaar voor een beperkt aantal accounts, zoals bekende artiesten, maar is sinds maart van dit jaar ook beschikbaar voor alle andere gebruikers. Dit betekent dat wie dan ook op elk moment kan beslissen om te beginnen met een uitzending die zichtbaar is voor zijn of haar facebookvrienden en -volgers. Facebook live is daarmee een extreme uiting van de impact die nieuwe media op de journalistiek hebben. Waar journalistiek vroeger draaide om wat er gebeurd was, draait het nu vooral om wat er aan het gebeuren is.

Het duurde echter niet lang voor er vragen begonnen te rijzen over de ethische details van facebook live. Zo kwam de functie begin juli in het oog van een storm terecht naar aanleiding van de dood van Philando Castile, de zoveelste zwarte Amerikaanse jongeman die op korte tijd zonder directe aanleiding werd doodgeschoten door de politie. Kort nadat het schot werd gelost, besloot de vriendin van Castile, die naast hem in de auto zat, namelijk om de hele gebeurtenis live op facebook uit te zenden. De uitzending duurde in totaal 10 minuten en werd op één dag tijd maar liefst 4 miljoen keer bekijken.

Te weinig, of net te veel censuur?

De kritiek wat betreft de ethische zijde van facebook live, was voornamelijk afkomstig uit twee verschillende kampen. Rabbi Abraham Cooper, voorzitter van de journalistieke non-profit organisatie Simon Wiesenthal Center’s Digital Terrorism and Hate project gaf bijvoorbeeld aan Reutersdat  toe dat live streaming diensten als facebook live unieke kansen creëren, maar dat ze ook gevaren inhouden, omdat er maar een beperkte controle bestaat over de app. “De mogelijkheid om live uit te zenden kan bijvoorbeeld een gruwelijk wapen zijn wanneer het in handen valt van terroristen”, legde hij uit.

Anderen hebben dan weer kritiek omdat facebook niet te weinig, maar te veel censuur toepast. Zo werden live beelden van nog maar eens een andere shooting later op de maand in de Amerikaanse stad St-Paul voor meer dan een uur offline gehaald, wat bij veel facebookgebruikers tot grote woede leidde. Facebook reageerde achteraf dat dit te wijten viel aan een technisch defect maar weigerde meer uitleg te geven, waardoor eerder het idee ontstond dat de beelden bewust door de website offline werden gehaald. Hetzelfde gebeurde met de beelden van de live uitzending door Korryn Gaines, die van thuis uit haar eigen executie door de politie livestreamde terwijl haar 5-jaar oude zoontje gewoon bij haar op de schoot zat. Ook voor deze poging tot censuur was er veel woede, vooral omdat de video offline werd gehaald op aanvraag van de politie zelf. Activisten riepen Mark Zuckerberg, de CEO van facebook daarom net nog op om een anti-censuurbeleid in te stellen dat zulke inmenging onmogelijk maakt.

 

10 dingen die elke journalist op facebook live zich moet afvragen

Hoewel facebook live vooral nieuwe deuren opent voor de burgerjournalistiek, wordt de applicatie ondertussen ook volop ingezet door professionele journalistieke kanalen. En ook hier kan zo’n live uitzending voor ethische dilemma’s zorgen. Al Tompkins geeft in een artikel voor Poynter alvast tien tips mee over hoe journalisten moeten omgaan met de nieuwe mogelijkheden die facebook live te bieden heeft.

  1. Waarom ga je precies live op facebook? Is het echt zo belangrijk dat je kijkers dit verhaal meteen te horen krijgen, nog voor de informatie gecheckt en gefilterd kan worden door de redactie? Ben je bereid om andere belangen op te geven om ervoor te zorgen dat je publiek direct toegang krijgt tot de informatie? Kan je verzekeren dat het publiek ook na het verspreiden van de bewuste informatie veilig, en vrij van paniek of roddels blijft?
  1. Ga ik tijdens mijn live uitzending speculeren over eventuele doden, gewonden, motivaties van de dader, of ga ik gedetailleerde beschrijvingen geven? Het kan verleidelijk zijn om op deze manier de tijd te vullen als er even geen nieuwe informatie vrij komt. Het is echter belangrijk dat je informatie van ooggetuigen niet zomaar blindelings vertrouwt en overneemt. Blijf je afvragen welk deel van het verhaal nog ontbreekt, probeer zo goed als kan de gehele gebeurtenis te vatten.
  1. Ben je bereid om je publiek te linken naar een live uitzending van personen die de kern van het nieuwsverhaal uitmaken, zoals shooters die hun motieven live delen op facebook? Vind je het verstandig om zulke mensen op zo’n moment een niet-gecensureerde spreekbuis te geven?
  1. Zou je wat je van plan bent om live uit te zenden ook verspreid hebben via traditionele media, zij het in print of audiovisuele vorm? Je zou op je sociale mediakanalen namelijk dezelfde kwaliteitseisen moeten toepassen.
  1. Ben je bereid om ook live verslag uit te brengen over de meest gruwelijke uitkomsten van een bepaalde gebeurtenissen, zoals iemand die zichzelf of iemand anders doodt? Hoever wil je hierin gaan, en hoe weet je op voorhand dat het nooit zo ver zal komen?
  1. Hoe weet je dat de informatie die je live aan je publiek geeft waarachtig is? Door hoeveel bronnen werd de informatie bevestigd, en zijn deze bronnen betrouwbaar? Wil de bron geciteerd worden of niet?
  1. Wat zijn de gevolgen van je live uitzending, zowel op korte als op lange termijn? Wat zouden de gevolgen ervan zijn als je niet meteen live gaat, en beslist om even alle informatie te checken?
  1. Welke toon neem je aan tijdens je live uitzending? Ben je in staat om de mensen te informeren over een ernstige gebeurtenis zonder dat er paniek uitbreekt?
  1. Heb je er vooraf aan gedacht om veiligheidsmaatregelen of richtlijnen in te stellen voor de schade die de informatie die je live uitzendt eventueel kan aanrichten? Deze kunnen je helpen in het geval dat de situatie overdreven gewelddadig wordt of niet meer veilig is voor omstaanders.
  1. In welke mate zijn deze maatregelen of richtlijnen gekend door de andere redactieleden, vooral door zij die beslissingen moeten nemen als de leider van het team niet aanwezig of beschikbaar is?

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s